در باورهای اسلامی، “هشت فرشته، عرش را که محاط بر جهان است، نگه
داشتهاند.” “این هشت فرشته با هشت بخش فضا و گروههای حروف
الفبا در الفبای عربی منطبقند.”
“در اندیشههای بودایی، هشت نماد کامل بودن، کل ممکنات و نماد هشت
تفال نیک است. در باور چینیها به معنای کلیت و نیکبختی است
“ژاپنیها اعتقاد دارند که در آسمانها هشت ایزد (یا هشت خدای رعد و
برق) وجود دارد.” “آینهی «آماتراسو»[خدایبانوی خورشید ژاپنی] (هرچند
دقیقاً نمیدانیم آینهی او به چه شکلی بوده) هشت عدد بوده است.” “در
اعتقادات عبری، هشت عدد تمام و شکوه است و ارزش عدد «یهوه» و
«ربٌ» هشت است. به اعتقاد هندوها، ۸*۸ یعنی نظم آسمانی که در
زمین مقرر شده است و معابد مطابق الگوی ماندالا، که نماد ۸*۸ است،
ساخته شدهاند.”
“عدد هشت در باورهای آفریقایی نیز به همین صورت کلی و فراگیر ظاهر
میشود، مثلاً عدد اصلی خلقت در نزد «دوگونها» چهار نیست، بلکه
هشت است، یعنی بر خاصیت چهار مضاعف متکی است زیرا در فلسفهی
«دوگونها»، هرچه خالص، یعنی راست و درست باشد، مضاعف است.
بدینترتیب در میان «دوگونها»، هشت قهرمان خالق، هشت خانوادهی
بشری، از هشت نیای نخستین به دنیا آمدند، که باوجود اینکه همگی
دوجنسی بودند، در چهارتای آنها نرینگی غالب بود و در چهارتای دیگر
مادینگی.”
“در اندیشههای مسیحی، عدد هشت، مفهوم تولد دوباره و باززایی دارد.
معمولاً حوض غسل تعمید هشت ضلعی است، زیرا نماد باززایی است.”
“گاهی نیز این حوض به شکل مربع است که در آن صورت مظهر شهر
مقدّس خواهد بود و هنگامی که به شکل پنج ضلعی است، اشاره به
زخمهای مسیح دارد.” “هشت در مسیحیت، سمبول رستاخیز است،
“سنت مسیحی، در کمال شگفتی، در آنچه مربوط به عدد هشت
میشود، با سنت «دوگون» مخلوط میشود، یعنی از هشت، یک فرجام و
یک مکمل میسازد. به سخن «اوگوستینوس» قدیس، تمامی اعمال در این
زندگی، در ارتباط با عدد چهار است و در ارتباط با روح که عدد آن سهگان
است. بعد از هفت روز، هشتمین فرامی رسد که نشانهی زندگی صالحان
و محکومیت کافران است. و اما روز هشتم، که درپی شش روز خلقت و روز
سبت [یا شبت، روز هفتم پس از خلقت و آرامی خداوند میآید، نماد قیام
و تجلی مسیح است، که دورهی آینده را بشارت میدهد و نه فقط شامل
قیام مسیح، بلکه نشانهی رستاخیز انسان است. اگر عدد هفت بهطور
خاص عدد عهد عتیق است، عدد هشت در ارتباط با عهد جدید است.
هشت آمرزش قرن آینده را نوید میدهد.”
“در میان فیثاغورثیان عدد هشت به عنوان اوّلین مکعب تلقی میشد که به
وسیله ضرب مداوم (۲×۲×۲) حادث میشود و دلالت بر دوستی،
دوراندیشی، پند و اندرز و عدالت دارد و به عنوان مکعب یا تکرار اولین عدد
زوج بر آن بود که به قانون بدوی طبیعت که همانا همه انسانها را برابر
فرض میکند، اشاره کند.”
“به لحاظ معنوی، هشت، هدف (غایی) رازآموز است که از هفت مرحله یا
آسمان گذر کرده، از اینرو عدد بهشت بازیافته است. عدد باززایی و
رستاخیز و سعادت است. (باور بر این است که) در هشتمین روز انسان جدید از رحمت ایزدی آفریده شد. از طرف دیگر، پس از هفتروز روزه و توبه، روز هشتم، روز فراوانی و تجدید حیات است. به صورت (۱+۷) به معنای اوکتاو (هشت=octave) و شروع دوباره است.”
“هشت در سراسر جهان عدد تعادل کیهانی است.” “هشت عدد جهات اصلی است، درصورتیکه به چهار جهت اصلی، اعداد جهات میانی (شمال شرقی، شمال غربی، جنوب شرقی و جنوب غربی ) نیز افزوده شده باشد.” چهار جهت اصلی و چهار جهت فرعی در شکل هشت ضلعی در بسیاری از سنتها “هشت باد” نامیده شدهاند. “شمارهی قطبنما، هشت است.” “هشت، عدد گلبرگهای نیلوفر و راههای باریک منتهی به جادهی اصلی است.”
“هشت بهخاطر تعداد ستونهای «مینگدانگ» (در فرهنگ چین)، تعداد فرشتگان عرش (در فرهنگ اسلامی) و هشت وجه «لینگا» (در فرهنگ هندی) ، مفهوم واسط میان مربع و دایره یا میان آسمان و زمین را نیز یافت و در نتیجه مرتبط با عالم واسط شد.”
“علامت ریاضی بینهایت [∞]، همان عدد هشت لاتینی [۸] بهصورت خوابیده است و همچنین برگ هشتم «ثورای» مارسی نشانهی عدالت، نماد تکامل تام و تعادل است، آنچه به هشت=چهار+چهار دوگونها میپیوندد.”
نتیجه:
از خواندن مطالب بالا متوجه میشویم که هشت عددی است که به عرش و آسمان و فضا و جهات، به تمامیت و کمال، باززایی و تولد دوباره و رستاخیز، نظم آسمانی، خلقت و آفرینش، باروری، انسان (انسان کامل به عنوان تصویری از عالم اکبر)، آمرزش، بهشت، تعادل کیهانی، واسط میان زمین و آسمان، و نگهبانان فضا (عرش) مرتبط میشود.
و در نهایت، همهی این مفاهیم را که با هم مورد توجه قرار دهیم متوجه میشویم که «هشت» عددی مربوط به عالم بالاست و در ناخودآگاه این عدد، تلاش، به منظور گذر از مراحل زمینی دیده میشود.
منابع:
- فرهنگ نمادها، ژان شوالیه، آلن گربران، ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، تهران، انتشارات جیحون، ۱۳۸۷/
- فرهنگ مصور نمادهای سنتی، جی.سی. کوپر، ترجمه ملیحه کرباسیان، تهران، فرشاد، ۱۳۷۹/
- عدد، نماد، اسطوره، آرش نورآقایی، تهران، نقد افکار، ۱۳۸۷/